Slimme meter

Eerste bevindingen Nationale Energiecommissie
4 juli 2017
Win mooie prijzen in de Friese Energiecompetitie
5 september 2017
Alles

Slimme meter

Slimme meter

Alle Nederlandse huishoudens krijgen een slimme meter aangeboden. Je hoeft dan geen meterstanden meer op te nemen. Maar wat houdt dit verder in en waar moet je op letten?

Alle Nederlandse huishoudens krijgen een slimme meter aangeboden. Je hoeft dan geen meterstanden meer op te nemen. Maar wat houdt dit verder in en waar moet je op letten?

Wat is de slimme meter?
De slimme meter is een digitale meter waarvan de standen op afstand worden uitgelezen door de energieleverancier en de netbeheerder. Je hoeft dus geen meterstanden meer door te geven aan je energieleverancier, en/of er hoeft geen meteropnemer meer langs te komen.
De slimme meter meet je stroomverbruik, maar hij geeft ook de standen van de gasmeter door. Oude gasmeters kunnen niet met de slimme meter communiceren; de netbeheerder vervangt die gelijktijdig met de elektriciteitsmeter.
De slimme meter wordt op de volgende momenten uitgelezen door de leverancier of netbeheerder:
1x per jaar voor het opmaken van de jaarrekening
6x per jaar voor een verbruik- en kostenoverzicht (voor jezelf) – vanaf 2018 wordt dit maandelijks, 12 keer per jaar dus
bij een eventuele overstap naar een andere leverancier of verhuizing
als dat nodig is voor beheer of onderhoud van het energienet
Met de slimme meter krijg je meer inzicht in je energieverbruik, bijvoorbeeld dankzij de tweemaandelijkse kostenoverzichten. Maar vooral als je er zelf nog een energieverbruiksmanager op aansluit.
Wat zijn de voordelen van de slimme meter?
Besparen
Met alleen de slimme meter ga je nog niet besparen. Maar met de tweemaandelijkse (vanaf 2018 maandelijkse) verbruiksoverzichten van de energieleverancier kun je makkelijker en sneller checken of je verbruik niet onverwacht omhoog gaat. Energieleveranciers ondernemen geen actie als je verbruik opeens sterk stijgt; je moet dat dus zelf in de gaten houden. Ook kun je allerlei handige energieverbruiksmanagers aan de slimme meter koppelen. Die kunnen je zeker helpen om energie te gaan besparen.
Storingen en veiligheid
Netbeheerders kunnen dankzij de slimme meters storingen sneller en goedkoper opsporen en verhelpen. De netbeheerder hoeft namelijk niet meer te wachten op telefonische meldingen over stroomuitval in een wijk. Of in 20 tuinen te graven om een loszittende verbinding in het wijknet te vinden. Ook (brand)onveilige situaties, zoals het illegaal aftappen van stroom, lopen eerder in de gaten, bijvoorbeeld omdat slimme meters van buurtbewoners dan afwijkende netspanningswaarden laten zien.
Goedkoper netbeheer
Dankzij de data uit slimme meters kunnen netbeheerders efficiënter werken aan de toekomst van ons elektriciteitsnet. Geanonimiseerde gegevens laten bijvoorbeeld zien welke wijken voorop lopen met de aanschaf van elektrische auto’s. In plaats van in een groot gebied meteen dikkere kabels aan te leggen, kan de noodzakelijke verzwaring van het net dan veel lokaler plaatsvinden. Dat bespaart de netbeheerders, en daarmee ook de consument, heel wat kosten.
Energievoorziening van de toekomst
Het aanbod van elektriciteit zal meer gaan schommelen, doordat er steeds meer zonne- en windenergie komt. Een van de manieren om dat op te vangen is het aanpassen van de vraag op het aanbod. Zo kun je er bijvoorbeeld toestemming voor geven om je wasmachine te laten draaien als er veel aanbod van stroom is. Of je kiest voor een energiecontract waarbij de prijs afhangt van het aanbod op dat moment van de dag. Om dat allemaal technisch te regelen zijn slimme meters nodig.

Wanneer krijg ik een slimme meter?
De grootschalige ‘uitrol’ van de slimme meters is begonnen in januari 2015. In 2020 moet het overgrote deel van de huishoudens een slimme meter hebben. Inmiddels hebben 3 miljoen huishoudens een slimme meter; jaarlijks komen daar meer dan een miljoen bij.

Elke netbeheerder heeft een planning wie wanneer een slimme meter krijgt. Je krijgt een brief als je aan de beurt bent. Op de website van je netbeheerder kun je zien wanneer dat zal zijn.

Wat kost een slimme meter?
De overheid en de netbeheerders willen dat iedereen in Nederland een slimme meter krijgt. Daarom kost het niets als de netbeheerder een slimme meter installeert. Het maandelijkse huurbedrag dat je voor je meter betaalt verandert niet doordat je een slimme meter krijgt. Het (zeer geringe) stroomverbruik van de slimme meter zelf zit ‘voor de meter’ en is voor rekening van de netbeheerder.

Plaatsing met voorrang
Wil je een slimme meter vóórdat je bij de netbeheerder op de planning staat? Dan moet je wel betalen. De installatie kost momenteel €72,60 (inclusief nieuwe gasmeter). Bij het installeren van zonnepanelen, of bij nieuwbouw en grootschalige renovatie, is plaatsing met voorrang kosteloos. Houd wel rekening met een wachttijd van 3 maanden. Geef dus tijdig door aan je netbeheerder dat je zonnepanelen gaat plaatsen. Dat kan via energieleveren.nl.

Slimme meter en privacy
Er is veel discussie geweest over de privacyaspecten van een slimme meter. Als de meter op afstand uitleesbaar is, gaan jouw gebruiksgegevens immers ‘naar buiten’. De dataverbinding met de slimme meter zelf is door de sectie Digital Security van de Radboud Universiteit stevig onderworpen aan hackgevoeligheids-testen. Uit deze testen kwam naar voren dat die verbinding goed beveiligd is.
De Consumentenbond pleit wel voor één heldere gedragscode voor zowel netbeheerders, energieleveranciers en ODA’s (onafhankelijke dienstenaanbieders, bijvoorbeeld de aanbieder van een verbruiksmanager). Nu gelden voor de verschillende partijen verschillende gedragscodes. Zo is het niet makkelijk te achterhalen wie onder welke voorwaarden data uit de slimme meter mag inzien.
ODA’s mogen dat alleen na expliciete toestemming van de consument. Ze moeten aan de netbeheerder melden dat ze die toestemming hebben voordat ze toegang krijgen tot jouw meterstanden. Helaas verzuimden in het verleden sommige van deze ODA’s zorgvuldig iemands identiteit te controleren. Het was daardoor mogelijk dat iemand anders zich als jou voordeed. Op die manier kreeg diegene inzicht in je gegevens. Ook als je zelf niet eens gebruik maakte van zo’n dienst.
De netbeheerders checken inmiddels of de aanbieders van de diensten de identiteit van de aanvrager controleren, zodat je identiteit niet kan worden misbruikt. Maar omdat de netbeheerders het jou niet melden wanneer ze een partij toegang tot je meterstanden hebben gegeven, kun je hier zelf niet op toezien. Wij vinden dat dit beter moet.

Slimme meter weigeren
Je kunt de slimme meter weigeren. Let dan goed op wanneer je een brief van de netbeheerder krijgt met de aankondiging dat er een slimme meter gaat worden geplaatst. Het weigeren van de meter moet via je netbeheerder en is kosteloos.
Als je de slimme meter geweigerd hebt en er later toch een nodig hebt, kost dit wel geld. Evenveel als het met voorrang laten plaatsen van een slimme meter, momenteel €72,60.

Uitlezen op afstand stopzetten
Als je een slimme meter krijgt kun je kiezen of deze ‘administratief aan’ of ‘administratief uit’ staat. In dat laatste geval leest de netbeheerder geen meterstanden uit. Je kunt het uitlezen op afstand ook later uit laten zetten. Bij ‘administatief uit’ moet je zelf de meterstanden doorgeven. En je krijgt geen tweemaandelijks kosten- en verbruiksoverzicht van je energieleverancier. Wel kun je de P1-poort van de slimme meter blijven gebruiken om er zelf een energieverbruiksmanager aan te koppelen.
Je kunt het aflezen op afstand altijd later weer aan laten zetten. Netbeheerders vragen hier geen geld voor.
Ook als de meter ‘administratief uit’ staat kan de netbeheerder contact met de meter maken voor onderhoud en beheer. Op de display van nieuw geïnstalleerde meters kun je zien wanneer dat voor het laatst gebeurd is en met welke reden.

Kan ik de meter zelf nog aflezen?
Jazeker. Zelf meterstanden opnemen kan gewoon op het display van de slimme meter. Met een knopje schakel je tussen dag- en nachttarief en levering en teruglevering. Stedin biedt een handig overzicht van handleidingen van slimme meters, met foto van de meter erbij. Maar normaal gesproken zul je de handleiding van je slimme meter niet nodig hebben.
Wij raden aan om bij elke overstap van energieleverancier foto’s te maken van de meterstanden. Ook is het slim om je tweemaandelijks kosten- en verbruiksoverzicht van je energieleverancier goed te bekijken; zo heb je een onverwacht hoger gebruik snel in de gaten en kun je op zoek naar de oplossing.

Betrouwbaarheid slimme meter
Het installeren van een slimme meter heeft normaal gesproken geen invloed op je energierekening.
Soms zien consumenten echter toch een onverwachte stijging van hun verbruik na plaatsing van een slimme meter. Redenen hiervoor kunnen zijn:

Energiecollectief
Energievergelijker
Keuzeadvies
Gebruikstips
Haal je recht
HomeEnergieEnergieGebruikstips
Slimme meter

Alle Nederlandse huishoudens krijgen een slimme meter aangeboden. Je hoeft dan geen meterstanden meer op te nemen. Maar wat houdt dit verder in en waar moet je op letten?

Wat is de slimme meter?
De slimme meter is een digitale meter waarvan de standen op afstand worden uitgelezen door de energieleverancier en de netbeheerder. Je hoeft dus geen meterstanden meer door te geven aan je energieleverancier, en/of er hoeft geen meteropnemer meer langs te komen.

De slimme meter meet je stroomverbruik, maar hij geeft ook de standen van de gasmeter door. Oude gasmeters kunnen niet met de slimme meter communiceren; de netbeheerder vervangt die gelijktijdig met de elektriciteitsmeter.
De slimme meter wordt op de volgende momenten uitgelezen door de leverancier of netbeheerder:
1x per jaar voor het opmaken van de jaarrekening
6x per jaar voor een verbruik- en kostenoverzicht (voor jezelf) – vanaf 2018 wordt dit maandelijks, 12 keer per jaar dus
bij een eventuele overstap naar een andere leverancier of verhuizing
als dat nodig is voor beheer of onderhoud van het energienet
Met de slimme meter krijg je meer inzicht in je energieverbruik, bijvoorbeeld dankzij de tweemaandelijkse kostenoverzichten. Maar vooral als je er zelf nog een energieverbruiksmanager op aansluit.

Wat zijn de voordelen van de slimme meter?

Besparen
Met alleen de slimme meter ga je nog niet besparen. Maar met de tweemaandelijkse (vanaf 2018 maandelijkse) verbruiksoverzichten van de energieleverancier kun je makkelijker en sneller checken of je verbruik niet onverwacht omhoog gaat. Energieleveranciers ondernemen geen actie als je verbruik opeens sterk stijgt; je moet dat dus zelf in de gaten houden. Ook kun je allerlei handige energieverbruiksmanagers aan de slimme meter koppelen. Die kunnen je zeker helpen om energie te gaan besparen.
Storingen en veiligheid
Netbeheerders kunnen dankzij de slimme meters storingen sneller en goedkoper opsporen en verhelpen. De netbeheerder hoeft namelijk niet meer te wachten op telefonische meldingen over stroomuitval in een wijk. Of in 20 tuinen te graven om een loszittende verbinding in het wijknet te vinden. Ook (brand)onveilige situaties, zoals het illegaal aftappen van stroom, lopen eerder in de gaten, bijvoorbeeld omdat slimme meters van buurtbewoners dan afwijkende netspanningswaarden laten zien.

Goedkoper netbeheer
Dankzij de data uit slimme meters kunnen netbeheerders efficiënter werken aan de toekomst van ons elektriciteitsnet. Geanonimiseerde gegevens laten bijvoorbeeld zien welke wijken voorop lopen met de aanschaf van elektrische auto’s. In plaats van in een groot gebied meteen dikkere kabels aan te leggen, kan de noodzakelijke verzwaring van het net dan veel lokaler plaatsvinden. Dat bespaart de netbeheerders, en daarmee ook de consument, heel wat kosten.
Energievoorziening van de toekomst
Het aanbod van elektriciteit zal meer gaan schommelen, doordat er steeds meer zonne- en windenergie komt. Een van de manieren om dat op te vangen is het aanpassen van de vraag op het aanbod. Zo kun je er bijvoorbeeld toestemming voor geven om je wasmachine te laten draaien als er veel aanbod van stroom is. Of je kiest voor een energiecontract waarbij de prijs afhangt van het aanbod op dat moment van de dag. Om dat allemaal technisch te regelen zijn slimme meters nodig.
slimme meter 2

Wanneer krijg ik een slimme meter?

De grootschalige ‘uitrol’ van de slimme meters is begonnen in januari 2015. In 2020 moet het overgrote deel van de huishoudens een slimme meter hebben. Inmiddels hebben 3 miljoen huishoudens een slimme meter; jaarlijks komen daar meer dan een miljoen bij.
Elke netbeheerder heeft een planning wie wanneer een slimme meter krijgt. Je krijgt een brief als je aan de beurt bent. Op de website van je netbeheerder kun je zien wanneer dat zal zijn.
Wat kost een slimme meter?
De overheid en de netbeheerders willen dat iedereen in Nederland een slimme meter krijgt. Daarom kost het niets als de netbeheerder een slimme meter installeert. Het maandelijkse huurbedrag dat je voor je meter betaalt verandert niet doordat je een slimme meter krijgt. Het (zeer geringe) stroomverbruik van de slimme meter zelf zit ‘voor de meter’ en is voor rekening van de netbeheerder.
Plaatsing met voorrang
Wil je een slimme meter vóórdat je bij de netbeheerder op de planning staat? Dan moet je wel betalen. De installatie kost momenteel €72,60 (inclusief nieuwe gasmeter). Bij het installeren van zonnepanelen, of bij nieuwbouw en grootschalige renovatie, is plaatsing met voorrang kosteloos. Houd wel rekening met een wachttijd van 3 maanden. Geef dus tijdig door aan je netbeheerder dat je zonnepanelen gaat plaatsen. Dat kan via energieleveren.nl.
Slimme meter en privacy
Er is veel discussie geweest over de privacyaspecten van een slimme meter. Als de meter op afstand uitleesbaar is, gaan jouw gebruiksgegevens immers ‘naar buiten’. De dataverbinding met de slimme meter zelf is door de sectie Digital Security van de Radboud Universiteit stevig onderworpen aan hackgevoeligheids-testen. Uit deze testen kwam naar voren dat die verbinding goed beveiligd is.
De Consumentenbond pleit wel voor één heldere gedragscode voor zowel netbeheerders, energieleveranciers en ODA’s (onafhankelijke dienstenaanbieders, bijvoorbeeld de aanbieder van een verbruiksmanager). Nu gelden voor de verschillende partijen verschillende gedragscodes. Zo is het niet makkelijk te achterhalen wie onder welke voorwaarden data uit de slimme meter mag inzien.
ODA’s mogen dat alleen na expliciete toestemming van de consument. Ze moeten aan de netbeheerder melden dat ze die toestemming hebben voordat ze toegang krijgen tot jouw meterstanden. Helaas verzuimden in het verleden sommige van deze ODA’s zorgvuldig iemands identiteit te controleren. Het was daardoor mogelijk dat iemand anders zich als jou voordeed. Op die manier kreeg diegene inzicht in je gegevens. Ook als je zelf niet eens gebruik maakte van zo’n dienst.

Uitlezen op afstand stopzetten
Als je een slimme meter krijgt kun je kiezen of deze ‘administratief aan’ of ‘administratief uit’ staat. In dat laatste geval leest de netbeheerder geen meterstanden uit. Je kunt het uitlezen op afstand ook later uit laten zetten. Bij ‘administatief uit’ moet je zelf de meterstanden doorgeven. En je krijgt geen tweemaandelijks kosten- en verbruiksoverzicht van je energieleverancier. Wel kun je de P1-poort van de slimme meter blijven gebruiken om er zelf een energieverbruiksmanager aan te koppelen.
Je kunt het aflezen op afstand altijd later weer aan laten zetten. Netbeheerders vragen hier geen geld voor.
Ook als de meter ‘administratief uit’ staat kan de netbeheerder contact met de meter maken voor onderhoud en beheer. Op de display van nieuw geïnstalleerde meters kun je zien wanneer dat voor het laatst gebeurd is en met welke reden.

Als de vervangen meter een erg oude draaischijfmeter was, kan die in de loop der tijd langzamer zijn gaan draaien. Je betaalde de afgelopen tijd daardoor eigenlijk te weinig, omdat de meter een te laag verbruik mat. Je hoeft natuurlijk niet met terugwerkende kracht bij te betalen, maar het verbruik dat je nieuwe meter aangeeft kan bij gelijke omstandigheden wat hoger liggen.
In uitzonderlijke gevallen kan de nieuwe meter zelf gebreken vertonen. Zo blijkt uit onderzoek van de Universiteit Twente dat sommige typen slimme meters onder bepaalde extreme omstandigheden te hoge meterstanden (voor stroom, niet voor gas) kunnen aangeven. Netbeheer Nederland, de brancheorganisatie van de netbeheerders, heeft tot nu toe geen enkel geval gevonden waarin dit verschijnsel zich bij een huishouden voordeed. Maar andere defecten aan de meter zijn ook mogelijk. Om defecten op te sporen en onverwachte grote afwijkingen in energiegebruik te verklaren heeft Netbeheer Nederland een stappenplan opgesteld:
Check zelf of je onverklaarbare verhogingen of verlagingen in je eigen energieverbruik hebt – zo niet, dan is er geen aanleiding om verder onderzoek te doen.
Zie je wel onverklaarbare afwijkingen? Vergelijk dan je jaarverbruik met het verbruik van vergelijkbare huishoudens – dat kan via het Nibud.
Is je verbruik hoger dan dat van vergelijkbare huishoudens of veel hoger dan voorheen? Kijk dan of dit te verklaren valt door bijvoorbeeld veranderingen in je gezinssamenstelling, nieuwe – of juist heel oude – apparaten, ‘grootverbruikers’ als elektrische boilers, infraroodpanelen, vijverpompen of waterbedden. Een lijst van ‘energieslurpers’ vind je bij Milieu Centraal.
Heb je nog steeds geen verklaring voor je energieverbruik? Vraag dan je energieleverancier om mee te denken: zo kun je nauwkeuriger controleren waar je verhoogd verbruik vandaan komt. Pak voor het gesprek je jaaroverzichten van de afgelopen jaren erbij, of vraag deze op bij je energieleverancier. Kom je er samen met de energieleverancier niet uit, dan kan je netbeheerder het onderzoek overnemen.
Hebben de voorgaande stappen geen verklaring opgeleverd? Neem dan contact op met je netbeheerder. Deze kan een gespecialiseerde doormeting komen maken van de elektriciteit in je woning en je energiemeter. Soms komen daardoor nog onverwachte technische oorzaken naar voren. Blijkt uit de meting dat er een fout in de (slimme) meter zit, dan zijn de kosten voor de netbeheerder. Blijkt de meter in orde (en de oorzaak bijvoorbeeld in apparatuur in huis te zitten) dan zijn de kosten voor de consument. Netbeheer Nederland heeft deze kosten tijdelijk verlaagd tot €100,-. Om lange wachttijden en onnodige metingen te voorkomen is het belangrijk dat je pas om de doormeting vraagt als je de voorgaande stappen echt grondig doorlopen hebt.

Slimme meter en dag/nachttarief
Een contract met dubbeltarief is alleen mogelijk als je meter 2 telwerken heeft. Enkeltarief is mogelijk bij meters met 1 telwerk en bij meters met 2 telwerken. Energieleveranciers zijn niet verplicht om mee te werken aan een overgang van enkel- naar dubbeltarief of andersom. Zo’n wijziging geldt namelijk als een nieuw contract. Sommige leveranciers bieden alleen enkeltarief aan.
Dubbeltarief is pas voordeliger als je meer dan 30% tot meer dan 55% van je stroom na 23:00 uur of in het weekend verbruikt. Het omslagpercentage is afhankelijk van de leverancier.
In principe heeft het wel of niet accepteren van de slimme meter niets te maken met enkel- of dubbeltarief. Maar wegens technische ontwikkelingen in het hoogspanningsnet kunnen bepaalde niet-slimme meters geen onderscheid meer maken tussen stroom die je verbruikt in daluren en in normale uren. Om gebruik te blijven maken van dubbeltarief moet je in zo’n geval wel overschakelen naar de slimme meter. Als je de meter ‘administratief uit’ laat zetten (zie ‘uitlezen op afstand stopzetten’) heb je in feite weer een ‘domme’ digitale meter.

 

Gezondheidseffecten slimme meter
De slimme meter verstuurt data via het GPRS-netwerk. Daarom wordt soms gevreesd voor invloed op de gezondheid door elektromagnetische straling. Deze straling is te vergelijken met die van een mobiele telefoon en de hoeveelheid blijft binnen de wettelijke normen. Gezondheidsschade door deze straling is overigens nog nooit aangetoond.